Lãi suất thỏa thuận: Doanh nghiệp có “dễ thở”?
(VOV) - Lãi suất thỏa thuận được áp với cho vay trong khi trần lãi suất huy động vẫn chỉ là 10,5%, liệu có nảy sinh tình trạng đầu vào bị bít, đầu ra khó thông?
Thông tư số 07/2010/TT-NHNN ngày 26/2 quy định cho vay bằng VND theo lãi suất thỏa thuận với các khoản vay trung và dài hạn đã khắc phục phần nào tình trạng mất cân đối cung - cầu tiền tệ trên thị trường.
Nới đầu ra, phải nới đầu vào
Trước khi Thông tư 07 ra đời, ngân hàng huy động vốn với lãi suất 10,5%/năm nhưng chỉ được cho vay với lãi suất 12%/năm, cộng thêm các khoản chi phí, khuyến mại khiến các ngân hàng không có lãi nhiều. Trên thực tế, Thông tư 07 đã hợp thức hóa việc vay và cho vay vượt trần lãi suất khá xa mà các doanh nghiệp và ngân hàng phải tự thỏa thuận ngầm với nhau bằng cách thu thêm các loại phí.
Lãi suất cho vay theo thoả thuận ít nhiều giúp các doanh nghiệp dễ thở hơn
Được tháo gỡ lãi suất cho vay, song nếu không có nguồn vốn, ngân hàng cũng khó có thể đáp ứng được nhu cầu của doanh nghiệp. Đây là lý do khiến nhiều ngân hàng thương mại đang kiến nghị bỏ trần lãi suất huy động, tháo gỡ khó khăn cho ngân hàng trong việc thu hút tiền tiết kiệm.
Theo ông Nguyễn Văn Lê, TGĐ Ngân hàng Sài Gòn Hà Nội, lãi suất huy động thực của một số ngân hàng hiện đã đẩy lên tới 12-14%/năm do thực hiện chương trình khuyến mại tặng tiền, tặng vàng.
Nhưng trong bối cảnh giá vàng biến động liên tục, tỷ giá USD được điều chỉnh tăng, lãi suất tiết kiệm đứng yên (NHNN lần thứ 4 liên tiếp thông báo giữ nguyên lãi suất cơ bản bằng VND ở mức 8% trong tháng 3/2010), liệu kênh tiết kiệm có đủ sức hấp dẫn người dân? Chưa kể, điều này còn gây ra khó khăn trong thanh khoản của các ngân hàng thương mại.
Bài toán bỏ trần lãi suất huy động rõ ràng cần được tính toán, nhằm trả lại sự cân đối cung - cầu thanh khoản thực sự cho các ngân hàng và thị trường.
Trong khi đó, những băn khoăn về bất cập khoản vay ngắn hạn không được áp lãi suất thỏa thuận có thể sẽ sớm được giải tỏa. Trao đổi với báo chí mới đây, Chủ tịch Ủy ban Giám sát Tài chính quốc gia Lê Đức Thúy cho biết, Ủy ban đã kiến nghị và Chính phủ đồng thuận việc nới rộng thực hiện lãi suất thỏa thuận không chỉ với các khoản vay trung, dài hạn mà dành cho các dự án có hiệu quả bao gồm cả các dự án ngắn hạn. Bởi theo ông Thúy, dự án ngắn hạn cũng rất có hiệu quả; thêm vào đó, nếu không được thỏa thuận lãi suất, ngân hàng thương mại vẫn có thể thu thêm phí đối với các khoản vay này. Nếu được thực hiện theo hướng này, việc tiếp cận vốn vay của doanh nghiệp có lẽ sẽ dễ dàng hơn.
Lãi suất phụ thuộc vào “quan hệ”?
Một vấn đề đang khiến nhiều người lo ngại là nếu ngân hàng được tự do đưa ra lãi suất, các doanh nghiệp nhỏ và vừa liệu có khả năng đáp ứng để vay vốn. Theo chia sẻ của một doanh nghiệp, để vay vốn dễ dàng, doanh nghiệp luôn phải có chính sách lobby (vận động sân sau). Liệu sau khi Thông tư 07 có hiệu lực, NHNN có giám sát và xử lý được tình trạng bắt tay vay vốn giữa các ông lớn và ngân hàng với mức lãi suất dễ chịu, trong khi doanh nghiệp nhỏ muốn vẫn khó lọt cửa vay?
Tác dụng phụ có thể nhìn thấy trước mắt của Thông tư 07 là việc doanh nghiệp có thể phải vay với lãi suất cao và mỗi doanh nghiệp lại vay một mức lãi suất khác nhau. Mức lãi suất này đương nhiên sẽ phụ thuộc vào “quan hệ” của ngân hàng và doanh nghiệp ấy đến đâu, tiềm năng phát triển và hiệu quả dự án kinh doanh.
Theo giám đốc một doanh nghiệp lớn sản xuất nhựa, lãi suất cho vay, dù trong thời điểm được Nhà nước hỗ trợ lãi suất, luôn phải cộng kèm với nhiều loại phí cả chính thức lẫn không chính thức. Bởi vậy, nếu áp dụng lãi suất thỏa thuận nhưng không có biện pháp kiểm soát tốt các loại phí ngân hàng áp đặt với người vay, thì hệ lụy có thể là xác lập một mặt bằng lãi suất thực vay mới, cao hơn mặt bằng thực lãi suất cho vay hiện tại.
>> Tác dụng phụ có thể nhìn thấy trước mắt của Thông tư 07 là việc doanh nghiệp có thể phải vay với lãi suất cao và mỗi doanh nghiệp lại vay một mức lãi suất khác nhau. Mức lãi suất này đương nhiên sẽ phụ thuộc vào “quan hệ” giữa ngân hàng và doanh nghiệp đến đâu, tiềm năng phát triển và hiệu quả dự án kinh doanh.
Ông Trần Xuân Mai, Giám đốc Công ty TNHH cơ khí đúc mỹ nghệ xuất khẩu (Amiexco) cho rằng, lãi suất cho vay thỏa thuận ít nhiều sẽ giúp doanh nghiệp dễ thở hơn. Song theo ông, NHNN nên mở cơ chế với cả dự án ngắn hạn (dưới 12 tháng) bởi đa phần các doanh nghiệp nhỏ và vừa đều có nhu cầu vay vốn đầu tư với các dự án dạng này.
Được biết, trước khi áp dụng Thông tư 07, với lãi suất đầu vào thực đang ở mức 12%/năm hiện nay, cùng với các khoản chi phí kinh doanh thì lãi suất các khoản vay trung và dài hạn đều xấp xỉ 15-16%/năm. Đặc biệt, các khoản vay phục vụ tiêu dùng, mức lãi suất ở mức 20%/năm. Hiện các ngân hàng thương mại vẫn đang trong giai đoạn “nghe ngóng” trước khi đưa ra mức lãi suất cụ thể dành cho các khoản vay trung, dài hạn theo Thông tư 07. Song các doanh nghiệp có lẽ nên tập làm quen với mức lãi suất mới xấp xỉ hoặc cao hơn mức 15-16% này như tính toán của nhiều chuyên gia trong ngành./.
Nhược Lan (Báo TNVN)